Przejdź do treści
W Szwecji
Sztokholm

Archipelag sztokholmski: które wyspy wybrać i jak dopłynąć

Redakcja W Szwecji5 min czytania
Archipelag sztokholmski
Fot. Virtual-Pano, CC BY-SA 4.0

Archipelag sztokholmski to ponad 24 000 wysp, wysepek i skalistych skałek ciągnących się na wschód od stolicy Szwecji. Na jeden dzień najłatwiej zobaczyć wyspy położone blisko miasta, takie jak Vaxholm i Grinda. Ten tekst pokazuje, które wyspy wybrać, jak dopłynąć i jak ułożyć jednodniowy plan.

Czym jest archipelag sztokholmski i gdzie leży?

Archipelag sztokholmski, po szwedzku Stockholms skärgård, to grupa wysp na Morzu Bałtyckim. Zaczyna się około 60 kilometrów na wschód od Sztokholmu. Liczy ponad 24 000 wysp, wysepek i skałek. Zajmuje około 1700 kilometrów kwadratowych, z czego około 530 kilometrów kwadratowych to ląd.

Archipelag biegnie wzdłuż wybrzeży prowincji Uppland i Södermanland, od okolic Nynäshamn na południu po Väddö na północy. Większe wyspy bliskie lądu mają stałe mosty lub promy drogowe. Dalsze, oddalone od brzegu wyspy obsługują statki pasażerskie o stałych trasach.

Dla planującego wyjazd to najważniejszy podział. Wyspy blisko lądu są łatwe w dojeździe. Zewnętrzne wymagają zaplanowania przeprawy i wybrania konkretnego połączenia.

Przed przyjazdem warto zarezerwować wycieczkę statkiem drewnianym z przewodnikiem, ponieważ pozwala ona poznać wyspy archipelagu z perspektywy wody. (link partnerski)

Które wyspy archipelagu sztokholmskiego wybrać?

Na pierwszy wyjazd warto wybrać dwie lub trzy wyspy o różnym charakterze, zamiast próbować zobaczyć wszystkie. Poniższe wyspy dobrze pokazują, jak różnorodny jest archipelag.

Wyspa Co tam jest Dla kogo
Vaxholm miasteczko z twierdzą i sklepikami pierwsza wycieczka, zabytki
Grinda mała wiejska wyspa blisko Vaxholm spokojny spacer na jeden dzień
Finnhamn wioska z naturalną przystanią i rezerwatem przyroda, dłuższy spacer
Sandhamn wyspa zewnętrznego archipelagu letnie życie nocne
Utö dawna kopalnia srebra, cisza osoby szukające spokoju
Ljusterö bez stałego mostu, dostęp promem wyjazd poza miasto
Värmdö dostęp drogą, lasy, jeziora i plaże osoby bez łodzi

Vaxholm i Grinda są najczęściej wybierane na jednodniową wycieczkę, bo leżą najbliżej miasta. Na Resarö leży wieś Ytterby. Stąd pochodzą nazwy czterech pierwiastków chemicznych: erb, terb, iterb i itr. Osoby interesujące się historią nauki znajdą tu ciekawy przystanek.

Vaxholm: dlaczego warto tam pojechać na jeden dzień?

Vaxholm to dobry wybór na pierwszą wycieczkę po archipelagu. Miasto leży głównie na wyspie Vaxön, a połączenie z lądem zapewniają mosty. Na północnym zachodzie miasta leży wyspa Kullö, znana z rezerwatu przyrody.

Czerwony drewniany budynek dawnej remizy z wieżyczką, pokryty śniegiem
Vaxholm, dawna remiza strażacka w zimowej scenerii Fot. ArildV, CC BY-SA 4.0

Najważniejszym zabytkiem jest twierdza Vaxholm. Zbudował ją Gustaw Waza w 1548 roku, żeby bronić Sztokholmu przed atakami od strony morza. Stoi na wysepce Vaxholmen, w cieśninie Kodjupet, która była jedną z dwóch głównych dróg do stolicy. W 1719 roku odparto tu atak rosyjskiej floty.

W twierdzy działa muzeum, które od 1964 roku mieści się właśnie tam. W 1970 roku nakręcono w twierdzy scenę do filmu o Pippi Pończoszance. Na wysepkę prowadzi elektryczny prom linowy. Aktualne godziny zwiedzania podaje oficjalna strona muzeum twierdzy Vaxholm.

Jak dopłynąć na wyspy archipelagu?

Najprostszy sposób to regularne połączenie promowe z Sztokholmu. Obsługuje je kilku przewoźników. Jednym z nich jest Waxholmsbolaget, który prowadzi kursy między centrum a wieloma wyspami. Aktualny rozkład i zasady kupowania biletów znajdziesz na oficjalnej stronie tego przewoźnika.

Poza promami działają inne opcje:

  • taksówki wodne, dostępne do wynajęcia na wybrane wyspy,
  • prywatne łodzie, często wynajmowane przez turystów,
  • połączenie autobusowe do Vaxholm, które łączy miasto ze Sztokholmem,
  • promy drogowe i mosty na większe wyspy, takie jak Värmdö.

Na wyspy oddalone od lądu najlepiej zaplanować przeprawę z wyprzedzeniem. Część połączeń jest sezonowa, więc warto sprawdzić, czy trasa działa w dniu wyjazdu.

Jak ułożyć wycieczkę na jeden dzień?

Plan na jeden dzień najlepiej opierać na jednej wyspie i jednym kierunku powrotu. Pierwszy krok to dopłynięcie na wybraną wyspę z centrum Sztokholmu. Wyspy bliskie miasta, takie jak Vaxholm, są do tego najlepsze.

Dalej proponujemy taki układ:

  • zacznij od zwiedzania miasteczka i nabrzeża,
  • odwiedź twierdzę i muzeum, jeśli są otwarte,
  • zjedz obiad w miasteczku lub przy przystani,
  • wybierz spacer po wyspie albo przejażdżkę łodzią,
  • wróć tym samym połączeniem, zanim zabraknie kursów.

Grinda to drugi dobry wybór na jeden dzień. Jest to mała wiejska wyspa, na której łatwo spędzić spokojne popołudnie. Przed wyjazdem zaplanuj godziny powrotu, bo każdy dzień na wodzie wymaga zapasu czasu.

Link partnerski Sztokholm: noclegi. Znajdź nocleg

Jak archipelag ukształtowała historia?

Archipelag to krajobraz ukształtowany przez wypiętrzanie się lądu po ustąpieniu lodowca. Wyspy wciąż się podnoszą, w tempie około trzech milimetrów rocznie. Obecny kształt archipelagu zaczął się wykształcać dopiero w epoce wikingów.

W 1719 roku na archipelagu mieszkało około 2 900 osób, głównie rybaków. Od połowy XV wieku do II wojny światowej mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i rybołówstwem. Wiele małych gospodarstw dziś już nie działa, a rybołówstwo prawie zniknęło.

Dzisiaj archipelag jest popularnym miejscem wypoczynku. Stoi tu około 50 000 domków letniskowych, w większości należących do mieszkańców Sztokholmu. Fundacja Stockholm Archipelago Foundation chroni przyrodę i kulturę regionu i zarządza piętnastoma procentami jego obszaru. O wikingach w regionie można przeczytać w przewodniku po Birce.

Kultura i przyroda archipelagu

Archipelag od dawna inspiruje pisarzy i artystów. Wśród nich jest August Strindberg. Björn Ulvaeus i Benny Andersson z grupy ABBA pisali większość swoich piosenek w domku położonym na archipelagu.

Żeglarstwo jest tu bardzo popularne. Najważniejszą regatą jest Ornö runt, czyli wyścig dookoła wyspy Ornö. Odbywa się co roku od 1973 roku i organizuje ją klub Tyresö Boat Club. Może w niej wziąć udział każdy, kto ma łódź żaglową, ale trzeba się zarejestrować. Są różne klasy startowe, a klasa rodzinna jest najmniej wymagająca.

Część archipelagu została wpisana na listę terenów podmokłych Ramsar w 1989 roku. Wyspy takie jak Finnhamn mają rozległe rezerwaty przyrody. Warto to uwzględnić, planując spacery i zachowanie na wyspach.

Zima i lato na wodzie

Latem na wodzie jest tłoczno, bo wiele prywatnych łodzi wypływa na wakacje. Ruch na przystaniach jest wtedy największy, a miejsca na łodziach szybko się zapełniają.

Zimą sytuacja się zmienia. Większe wyspy są dostępne przez cały rok, ale trasy zależą od warunków lodowych. W wewnętrznych częściach archipelagu lód morski tworzy się regularnie każdej zimy. W tym czasie część połączeń może być ograniczona.

Zimą na lodzie wyruszają też łyżwiarze, którzy robią wycieczki po zamarzniętym morzu. Osoby planujące zimową wizytę powinny wcześniej sprawdzić, czy wybrana trasa jest dostępna, bo warunki zmieniają się z tygodnia na tydzień.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od wyboru jednej lub dwóch wysp, które najbardziej odpowiadają twoim zainteresowaniom. Vaxholm sprawdzi się przy zabytkach, Grinda przy spokojnym spacerze, a Utö przy ciszy i historii kopalni. Potem sprawdź połączenia z centrum Sztokholmu i wybierz porę roku.

Następnie ustal, czy wyjazd ma objąć jedno miejsce, czy kilka. Osoby, które łączą archipelag z innymi kierunkami, mogą uwzględnić pałac Drottningholm albo wycieczkę do Uppsali. Zaplanuj zapas czasu na przeprawę powrotną, bo to ona najczęściej ogranicza plan dnia.

Dobre pytania przed wyjazdem

Ile dni wystarczy na archipelag sztokholmski?
Na jedną wyspę i powrót wystarczy jeden dzień. Na kilka wysp w różnych częściach archipelagu warto zarezerwować dwa lub trzy dni.
Czy da się dostać na Vaxholm bez łodzi?
Tak, Vaxholm jest połączony z lądem mostami. Działa też połączenie autobusowe z Sztokholmem, a na wyspę dopływają promy.
Czy na Grindzie jest co robić przez cały dzień?
Grinda to mała wiejska wyspa, dobra na spokojną wycieczkę jednodniową. Nie jest to miejsce pełne atrakcji, raczej dobre na spacer i odpoczynek.
Którą wyspę wybrać, jeśli zależy mi na ciszy?
Utö i Finnhamn mają spokojny, przyrodniczy charakter. Utö ma dawną kopalnię srebra, a Finnhamn rezerwat przyrody.
Czy zimą można dopłynąć na wyspy?
Większe wyspy są dostępne przez cały rok. Trasy zależą jednak od warunków lodowych, więc przed wyjazdem trzeba je sprawdzić.
Czy w muzeum twierdzy są stałe godziny otwarcia?
Godziny zmieniają się w zależności od sezonu. Aktualne informacje podaje muzeum na swojej oficjalnej stronie.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też