Co zobaczyć w Uppsali?
Najważniejsze w Uppsali są cztery miejsca: katedra, zamek, uniwersytet i dawne centrum kultu w Gamla Uppsali. Miasto leży 71 km na północ od Sztokholmu, na równinie, więc wieże katedry i zamku widać z daleka. Większość zabytków jest blisko siebie, w zachodniej części miasta, po drugiej stronie rzeki Fyrisån. Centrum handlowe leży po wschodniej stronie, więc w ciągu dnia przechodzisz przez oba brzegi. Uppsala ma wyraźny charakter studencki, ale jest spokojniejsza niż stolica. Miasto ma zwarte centrum, a regularna siatka ulic ułatwia orientację. Najlepiej zacząć od katedry, a potem przejść przez uniwersytet i zamek. Dzień kończy się dobrze na wzgórzu zamkowym.

Jak dojechać z Sztokholmu do Uppsali na jeden dzień?
Z Sztokholmu do Uppsali jedzie się pociągiem. Przejazd trwa około 40 minut. Kursy są częste, więc nie trzeba planować dnia pod jeden konkretny pociąg. Warto jednak sprawdzić godziny powrotu przed wyjazdem w rozkładzie jazdy przewoźnika kolejowego. Dworzec leży blisko centrum, a większość zabytków da się zobaczyć pieszo. Jeśli wieczorem wracasz do stolicy, po drodze możesz zaplanować wizytę w Muzeum Vasa, które znajduje się w Sztokholmie na wyspie Djurgården. Na jeden dzień wystarczy wyjazd rano i powrót wieczorem. Jeśli chcesz zobaczyć też Gamla Uppsala, przewidź na ten dojazd osobną część dnia.
Katedra i zamek na wzgórzu
Katedra w Uppsali to największa katedra w Skandynawii. Jest gotycka, a jej budowę zaczęto w 1273 roku. Otwarto ją w 1435 roku. Wieże sięgają 118,7 metra, więc widać je z daleka. Przez wiele wieków w katedrze odbywały się koronacje szwedzkich władców, aż do końca XIX wieku. W środku znajdują się relikwie świętego Erika, patrona Szwecji. Warto sprawdzić, czy wnętrze jest dostępne w trakcie twojej wizyty, na oficjalnej stronie katedry. Zamek stoi na grzbiecie Uppsalaåsen, na wysokości około 30 metrów. Zbudował go król Gustaw Waza w XVI wieku. Dziś jest siedzibą gubernatora hrabstwa Uppsala. Z dziedzińca widać dużą część miasta.
Uniwersytet i dzielnica Fjärdingen
Uniwersytet w Uppsali założono w 1477 roku. To najstarszy ośrodek szkolnictwa wyższego w Skandynawii. Na zachodnim brzegu rzeki, w dzielnicy Fjärdingen, tradycyjnie mieszkali duchowni, przedstawiciele dworu i środowisko akademickie. Podział na miasto mieszczan i miasto uczonych nadal widać w układzie miasta. Przy uczelni działają tradycyjne studenckie nacje, a w strojach z czapkami studentów można spotkać przy uroczystych okazjach. Wśród uczonych związanych z miastem jest Karol Linneusz, ojciec taksonomii, oraz Anders Celsius, twórca skali Celsjusza. Dom Linneusza z ogrodem wciąż można zwiedzać. Wiele zabytków zachowało się właśnie w zachodniej części miasta, dlatego to tam warto spędzić najwięcej czasu.
Gamla Uppsala: dawne centrum kultu
Gamla Uppsala leży kilka kilometrów na północ od dzisiejszego miasta. Przez wieki było tu największe centrum religijne i polityczne Szwecji, a wikingowie żyjący w Uppsali czcili tu bogów. Adam z Bremy opisał stojącą tu świątynię ze złotymi posągami Odyna, Thora i Freyra. Kronikarze średniowieczni opisują też ofiary składane w jej pobliżu. Dziś widać tu trzy wielkie kurhany królewskie. Z pierwotnych dwóch do trzech tysięcy kurhanów przetrwało około 250. W 1164 roku ustanowiono tu pierwsze szwedzkie arcybiskupstwo, a w 1273 roku przeniesiono je do Uppsali. W 1989 roku papież Jan Paweł II odprawił na kurhanach królewskich mszę pod gołym niebem. Dojazd do Gamla Uppsali wymaga autobusu lub taksówki, więc to osobny punkt dnia.

Link partnerski Uppsala: noclegi. Znajdź nocleg
Historia miasta: od Aros do Uppsali
Dzisiejsza Uppsala powstała z miasta portowego Gamla Uppsala, zwanego Aros. Według przekazu król Erik Jedvardsson zginął w bitwie w Aros w 1160 roku. Na placu świętego Erika, na północ od katedry, stoi pompa upamiętniająca tę legendę. W 1273 roku Aros przejął rolę arcybiskupstwa i nazwę Uppsala. W 1477 roku powstał uniwersytet, pierwszy na terenie krajów nordyckich. W 1567 roku w zamku doszło do tzw. mordów Sturów, gdy król Eryk XIV kazał wtrącić do lochów sześciu szlachciców i ich wymordować. W 1643 roku miasto przyjęło pierwszy plan i prostokątną siatkę ulic, którą widać do dziś. W 1702 roku większa część miasta spłonęła. Odbudowa i rozwój uniwersytetu uczyniły z Uppsali drugą stolicę kraju.
Jaka pogoda w Uppsali przez cały rok?
Uppsala ma klimat wilgotny kontynentalny, z mroźnymi zimami i ciepłymi latami. Mimo północnego położenia zimy są łagodniejsze niż w innych miastach na tej szerokości, głównie dzięki Prądowi Zatokowemu. Latem słońce świeci ponad 18 godzin, a zimą poniżej 6 godzin. Śnieg leży zwykle około 100 dni w roku. Poniższa tabela pokazuje średnie wartości z lat 1991 do 2020.
| Miesiąc | Średnia maks. (°C) | Średnia min. (°C) | Średnia dobowa (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|---|
| Styczeń | 0,4 | minus 4,6 | minus 2,0 | 38,8 |
| Luty | 0,9 | minus 5,0 | minus 2,0 | 31,8 |
| Marzec | 4,8 | minus 2,5 | 1,0 | 28,7 |
| Kwiecień | 11,2 | 1,1 | 6,0 | 31,8 |
| Maj | 16,8 | 5,6 | 11,1 | 39,3 |
| Czerwiec | 20,8 | 10,1 | 15,3 | 61,2 |
| Lipiec | 23,6 | 13,1 | 18,2 | 57,4 |
| Sierpień | 22,1 | 12,2 | 16,9 | 73,6 |
| Wrzesień | 16,7 | 8,3 | 12,2 | 48,6 |
| Październik | 10,0 | 3,7 | 6,7 | 63,4 |
| Listopad | 4,6 | 0,1 | 2,5 | 52,8 |
| Grudzień | 1,7 | minus 3,0 | minus 0,6 | 47,3 |
Najbardziej mokry jest sierpień. Najsuchszy jest marzec. Roczna suma opadów wynosi 564,9 mm. Dane o klimacie stolicy znajdziesz w tekście o pogodzie w Sztokholmie.
Jak zaplanować dzień w Uppsali?
Dobry plan zaczyna się od katedry, najlepiej rano. Potem przechodzisz przez centrum na zachodni brzeg rzeki, do uniwersytetu i dzielnicy Fjärdingen. Po obiedzie zamek i wzgórze Uppsalaåsen dają najlepszy widok na miasto. Gamla Uppsala leży poza centrum, więc dojazd wymaga autobusu lub taksówki, a aktualne połączenia znajdziesz na stronie miejskiej uppsala.se. Ten punkt warto zaplanować na przedpołudnie, jeśli zależy ci na obu miejscach. Wieczorem możesz wrócić do stolicy, gdzie w pobliżu dworca znajdziesz Gamla Stan, czyli stare miasto Sztokholmu.
Od czego zacząć planowanie?
Zacznij od daty, bo od niej zależy godzina dojazdu i długość dnia. Potem sprawdź rozkład pociągów powrotnych i ustal, o której wychodzisz z Uppsali. Sprawdź też godziny otwarcia katedry i zamku, bo te dane zmieniają się w ciągu roku. Jeśli chcesz zobaczyć Gamla Uppsala, zaplanuj na nią osobną część dnia. Na koniec przygotuj listę trzech priorytetów. Przy krótkim pobycie lepiej zobaczyć dobrze dwa miejsca niż pospiesznie cztery.
