Szwecja zimą: czy warto jechać?
Tak, jeśli wiesz, czego szukasz. Zima w Szwecji zależy przede wszystkim od szerokości geograficznej. Na południu kraju jest łagodniej, a na północy mróz i krótki dzień tworzą zupełnie inny wyjazd.
Jeśli chcesz najpierw zobaczyć, co kraj oferuje poza zimą, zacznij od przeglądu atrakcji Szwecji. Ten tekst skupia się na tym, co zimą jest realne: pogodzie, zorzy polarnej, Norrbotten i Sztokholmie. Wybór zależy od tego, czy wolisz ciepłe wybrzeże, czy dziką, zaśnieżoną północ.
Jaka jest pogoda zimą w Szwecji?
Zima jest łagodna na południu, a im dalej na północ, tym zimniej. Dla porównania trzy miejsca w styczniu, w środku zimy:
| Miejscowość | Najwyższa temperatura w styczniu (°C) | Najniższa temperatura w styczniu (°C) | Opady w styczniu (mm) |
|---|---|---|---|
| Göteborg (zachód) | 3 | -1 | 62 |
| Nyköping (południe) | 1 | -4 | 40 |
| Kiruna (północ) | -11 | -21 | 30 |
Najwięcej opadów w styczniu spada na zachodnim wybrzeżu, a najmniej w Kirunie. Na północy mrozy są stałe, a na południu zima bywa krótka. W Skanii niektóre lata nie mają zimy w rozumieniu meteorologicznym. Mrozy mogą się jednak utrzymywać na południu aż do kwietnia.
Zima w całym kraju wypada łagodniej niż w wielu regionach Rosji, Kanady czy północnych Stanów Zjednoczonych. Najzimniejszy miesiąc w Sztokholmie, styczeń 1987 roku, był jednocześnie najbardziej słonecznym styczniem w zapisach. Najniższa zanotowana temperatura w Szwecji to minus 52,6 °C, 2 lutego 1966 roku w Vuoggatjålme.
Gdzie szukać zorzy polarnej w Szwecji?
Zorza pojawia się w pasie zwanym strefą zorzową, o szerokości około 6 stopni, wokół 67 równoleżnika północnego. Dlatego największe szanse daje północ kraju. Północna część Norrbotten leży za kołem podbiegunowym, więc tam zorzę widać najczęściej.
Na południu zorza jest rzadkością. Jej zasięg rozszerza się dopiero podczas silnej burzy geomagnetycznej. Rzadko sięga wtedy nawet nad Morze Śródziemne, ale to wyjątki, których nie da się zaplanować.
Położenie owalu zorzowego i jego intensywność prognozuje NOAA Space Weather Prediction Center. Prognoza wyprzedza o 30 do 90 minut, więc warto sprawdzać ją tuż przed wyjściem w nocy na oficjalnej stronie prognozy zorzy NOAA.
Jak wygląda zorza i jakie ma kolory?
Zorza polarna to naturalne świecenie w górnej atmosferze. Powstaje, gdy cząstki naładowane elektrycznie ze Słońca zderzają się z atomami powietrza. W Szwecji nazywa się ją zorzą polarną albo północnym światłem.
Najsłabsze formy to lekka poświata przy horyzoncie. Silniejsze tworzą łuki, promienie albo korony, które rozchodzą się z jednego punktu na niebie. Zorza bywa tak jasna, że przy niej można czytać gazetę w nocy.
Najczęstszy jest kolor zielony. Czerwony pojawia się na większych wysokościach i jest rzadszy. Niebieski i fioletowy widać przy najwyższej aktywności Słońca, a żółty i różowy należą do rzadkości. Zorza zwykle zaczyna się od poświaty i rozwija się w korony, a potem gaśnie w odwrotnej kolejności.
Co warto zobaczyć w Laponii Szwedzkiej zimą?
Norrbotten to najbardziej wysunięty na północ län Szwecji. Pod względem powierzchni jest też największy, zajmuje prawie jedną czwartą kraju. Stolicą regionu jest Luleå, a większe miasta to Boden, Kiruna i Piteå. Poza nimi ludzie mieszkają tu bardzo rzadko, zwłaszcza w głębi Laponii.
Na terenie regionu leżą najwyższa góra Szwecji, Kebnekaise, oraz najgłębsze jezioro kraju, Hornavan. Zimą często mówi się o reniferach. Zimowe stado liczy około ćwierć miliona zwierząt. Pasą je Samowie, a liczbę reniferów reguluje państwo.
Wodne krajobrazy całego kraju opisuje osobny tekst o jeziorach Szwecji. Zimą warto go przeczytać przed wyborem noclegu na północy, bo odległości są tu duże.
Ile słońca i opadów przynosi zima w Szwecji?
Szwecja dostaje rocznie od 1100 do 1900 godzin słońca. Zimą słońca jest jednak mało, bo dzień jest krótki. Czy w Szwecji zimą dni są krótsze niż w Polsce? Tak, a na północy kraju różnica jest jeszcze większa. W Sztokholmie pod koniec grudnia światła dziennego jest około 6 godzin, więc na zdjęcia i spacery trzeba wybierać godziny przedpołudniowe.
Opady zależą od regionu. Większość kraju dostaje rocznie od 500 do 800 mm, czyli wyraźnie mniej niż średnia światowa. Południowy zachód dostaje więcej, od 1000 do 1200 mm. Góry na północy mogą dostać nawet do 2000 mm.
Ten rozkład opadów przekłada się na śnieg. W wielu zimach na południu i w środkowej części kraju prawie nie ma śniegu. Jeśli zależy ci na białym krajobrazie, lepiej wybrać północ. Tam zima jest zimniejsza i śnieg zalega dłużej.
Link partnerski Szwecja: noclegi. Znajdź nocleg
Co zobaczyć w Sztokholmie zimą?
Sztokholm to stolica i największe miasto Szwecji. Centrum leży na 14 wyspach na jeziorze Mälaren i przy ujściach do Bałtyku. Archipelag wokół miasta ma około 24 tysięcy wysp, wysepek i skał.
Najstarsza część miasta to Gamla Stan, czyli Stare Miasto. Dominują tam Pałac Królewski i budynek parlamentu, a wąskie uliczki z kamienia prowadzą między starymi kamienicami. Sąsiednia wyspa Riddarholmen ma ważny kościół i kilka historycznych budynków rządowych.
Djurgården to dawny łowiecki teren królewski, dziś park na wyspie. Znajdziesz tam muzeum pod gołym niebem Skansen, muzeum okrętu Vasa i park rozrywki Gröna Lund. Aktualne godziny otwarcia Muzeum Vasa podaje oficjalna strona tego muzeum.
W Sztokholmie odbywa się ceremonia wręczenia Nagród Nobla, a w mieście działa około 70 muzeów. Zimowy dzień jest krótki, więc część zwiedzania lepiej zaplanować w muzeach. Pod koniec czerwca dzień trwa ponad 18 godzin, a pod koniec grudnia około 6. Więcej o kuchni szwedzkiej znajdziesz w osobnym tekście.
Czy zima w Szwecji się ociepla?
Tak, a przewidywania wskazują na dalsze ocieplenie. Od końca XIX wieku średnia roczna temperatura w Szwecji wzrosła o prawie 2 stopnie Celsjusza. Dla porównania globalne ocieplenie wyniosło nieco ponad 1 stopień.
Według prognozy zimowa temperatura w Szwecji może wzrosnąć nawet o 7 °C do 2100 roku w najgorszym scenariuszu. Wtedy większy odsetek opadów będzie deszczem, a nie śniegiem. Powierzchniowa temperatura wód Bałtyku może wzrosnąć nawet o 4 °C, a pokrywa lodowa na morzu ma się zmniejszać pod koniec wieku.
Dla planującego wyjazd oznacza to jedno. Zima na południu będzie coraz rzadziej dawała pewny śnieg. Na północy zimowe warunki wciąż są bardziej stabilne, ale i tam warto sprawdzać pogodę przed wyjazdem.
Jak dojechać i poruszać się po Szwecji zimą?
Sztokholm to główny węzeł kolejowy i autobusowy kraju, więc dobrze nadaje się jako punkt wyjścia do innych regionów. W pobliżu stolicy działają lotniska, z których dojeżdża się do centrum transportem publicznym lub taksówką.
Na północy wygodniej jest jeździć samochodem albo kamperem. Wsie leżą daleko od siebie, a usług jest mało. Osobno opisano podróż Szwecją kamperem, więc zajrzyj tam przed wyruszeniem w trasę.
Rozkłady pociągów i autobusów zmieniają się z roku na rok, dlatego sprawdzaj je przed wyjazdem na oficjalnych stronach przewoźników kolejowych i autobusowych w Szwecji.
Od czego zacząć planowanie zimowego wyjazdu?
Zacznij od wyboru regionu. Na południu zima jest łagodniejsza, a na północy czeka mróz i szansa na zorzę. Te dwa kierunki wymagają innej odzieży i innego planu dnia.
Jeśli zorza jest priorytetem, zaplanuj więcej nocy w północnej części kraju. Prognozę sprawdzaj w dniu wyjazdu, bo zmienia się szybko. Nie licz na zorzę na południu, nawet jeśli pojawi się prognoza.
Ubierz się warstwowo, bo na północy temperatury spadają mocno, a dzień jest krótki. Transport zarezerwuj z wyprzedzeniem, zwłaszcza na trasy między miastami i do wsi. Zanim wybierzesz trasę, sprawdź aktualne warunki i rozkłady.
