Jaka jest waluta w Szwecji?
Walutą w Szwecji jest korona szwedzka. W handlu używa się kodu SEK albo znaku kr, a po angielsku bywa nazywana Swedish crown, bo krona znaczy po szwedzku "korona". Jedna korona dzieli się na setne części, zwane öre. Banknoty i monety wydaje Sveriges Riksbank, czyli bank centralny kraju. Korona jest w obiegu od 1873 roku.
Najczęściej spotkasz banknoty o nominałach 20, 50, 100, 200 i 500. Banknot o nominale tysiąca pojawia się rzadziej. W codziennym obiegu są monety jednokoronowe, dwukoronowe, pięciokoronowe i dziesięciokoronowe. Ceny w sklepach bywają podawane w öre, ale przy płatności gotówką kwota jest zaokrąglana do pełnej korony.
Więcej o zwiedzaniu znajdziesz w tekście o atrakcjach Szwecji. Jeśli planujesz trasę, warto od razu sprawdzić, w których miejscach będziesz płacić.
Czy w Szwecji wystarczy karta?
Według oszacowań z badań z lat 2008 do 2013 około 59 procent płatności w Szwecji było bezgotówkowych. Wiele kas i punktów usługowych przyjmuje karty oraz płatności zbliżeniowe. Część banków ogranicza też obsługę gotówki, więc trudniej o wpłatę czy wymianę pieniędzy w oddziale.
Automaty i parkomaty coraz częściej przestają przyjmować monety. Działają z kartą płatniczą albo płatnością przez telefon. Dlatego przed wyjazdem warto mieć przynajmniej jedną kartę, która działa w zagranicznych płatnościach i nie wymaga dodatkowych ustawień.
Gotówka nie zniknęła całkowicie. W 2016 roku płacono nią około 2 procent wartości transakcji, a około 20 procent transakcji w handlu detalicznym. Do płatności przez telefon służy też Swish, ale to rozwiązanie głównie dla mieszkańców Szwecji, o czym piszemy w kolejnej sekcji.
Jak działa Swish?
Swish to szwedzki system płatności mobilnych. Został uruchomiony w 2012 roku przez sześć dużych banków, we współpracy z Bankgirot i bankiem centralnym. Połączenie numeru telefonu z kontem bankowym pozwala przelewać pieniądze w czasie rzeczywistym, a potwierdzenie dociera do obu stron w kilka sekund.
Warunki są konkretne. Potrzebne jest konto w szwedzkim banku uczestniczącym w systemie, numer osobisty oraz aplikacja Mobilt BankID. Osoby z kontem, ale bez odpowiedniego telefonu, mogą zarejestrować się tylko do odbierania płatności.
Swish obsługuje płatności skanowaniem kodu QR oraz sprzedaż przez internet, od 2017 roku. Używają go zarówno osoby prywatne, jak i kluby sportowe czy parafie przy zbiórkach. Dla osób prywatnych usługa jest bezpłatna od startu w 2012 roku. Firmy i zarejestrowane organizacje płacą opłatę za każdą otrzymaną płatność oraz niewielką opłatę roczną, i nie mogą przerzucać jej na klienta. Aktualne stawki sprawdź w banku uczestniczącym, na jego oficjalnej stronie lub w aplikacji, bo opłaty dla firm zależą od konkretnego banku. Turysta bez szwedzkiego konta zwykle nie skorzysta z Swisha przy zakupach.
Gotówka w Szwecji: kiedy się przyda?
Gotówka w Szwecji ma dziś małą rolę. Poniższa tabela pokazuje, które nominały spotkasz najczęściej.
| Nominał | Status w obiegu |
|---|---|
| 20, 50, 100, 200, 500 (banknoty) | najczęściej w obiegu |
| 1000 (banknot) | rzadko używany |
| 1, 2, 5, 10 (monety) | najczęściej w obiegu |
Przy płatnościach gotówką kwota jest zaokrąglana do pełnej korony. Wynika to z wycofania monet poniżej korony. Zaokrąglanie reszty wprowadzano stopniowo: w 1971, 1984, 1991 i 2010 roku. Ostatnia moneta poniżej korony przestała obowiązywać w 2010 roku. Ceny nadal bywają podawane w öre, ale rachunek i reszta idą w pełnych koronach.
Mała ilość gotówki w portfelu wystarczy na drobne wydatki. Większą część płatności zaplanuj kartą lub telefonem.
Jak wygląda historia korony i banknotów?
Korona powstała w ramach Skandynawskiego Związku Monetarnego, który obowiązywał od 1876 roku do początku I wojny światowej. Zastąpiła wcześniejszy riksdaler. Obok szwedzkiej korony istniały wtedy korona duńska i norweska, a ich nazwy znaczą dosłownie "korona". Pierwsze monety pojawiły się w latach 1873 do 1876.
Nowa seria monet weszła do obiegu w 2016 roku. Jednym z powodów była rezygnacja z niklu, który powodował alergie. Od tego czasu w obiegu są monety o nowym wyglądzie, a moneta dwukoronowa wróciła po latach przerwy. Stare monety koronowe wydane przed nową serią nie są już prawnym środkiem płatniczym od 2017 roku.
Banknoty z nową serią wprowadzono w 2015 roku. Na banknocie dwudziestokoronowym znajdziesz Astrid Lindgren, na pięćdziesięciokoronowym Evert Taube, na stukoronowym Greta Garbo, na dwustukoronowym Ingmar Bergman, na pięćsetkoronowym Birgit Nilsson, a na tysiąckoronowym Dag Hammarskjöld. Więcej historii kraju znajdziesz w tekście ciekawostki o Szwecji.
Jak przeliczyć złotówki na korony?
Kurs korony zmienia się, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny kurs: najlepiej w przeliczniku walut między Szwecją a Polską, dostępnym na oficjalnej stronie swojego banku lub w serwisie kantoru. Warto porównać kursy w kantorze, w banku i w aplikacji swojego konta.
Przy płatności kartą za granicą sprawdź, w jakiej walucie zostanie obciążone konto. Wybieraj zawsze płatność w koronach, a nie w złotówkach, bo różnica może wyjść na niekorzyść.
Zestawienie kosztów pobytu znajdziesz w tekście o cenach w Szwecji. Przy planowaniu budżetu przelicz wydatki dzienne na korony i dodaj zapas na nieprzewidziane wydatki.
Od czego zacząć planowanie płatności?
Zacznij od sprawdzenia kart. Upewnij się, że karta działa za granicą i że masz do niej dostęp przez aplikację banku. Dobrze jest mieć dwie różne karty, na wypadek gdyby jedna została zablokowana.
Potem ustal, ile gotówki zabrać. Przy małej ilości korony wystarczy na drobne płatności, a reszta idzie kartą. Oficjalne informacje o banknotach i monetach znajdziesz na stronie szwedzkiego banku centralnego, w sekcji poświęconej banknotom i monetom.
Plan całego wyjazdu, od terminu do trasy, opisujemy w tekście wycieczka do Szwecji. Płatności warto zaplanować równolegle z trasą, żeby nie przekroczyć budżetu.
