Kiedy wypada Midsommar w Szwecji?
Midsommar wypada w piątek między 19 a 26 czerwca. Sobota następująca po piątku to drugi dzień świętowania. Data nie jest stała, bo wiąże się z przesileniem letnim, czyli dniem, w którym słońce jest najdłużej nad horyzontem. Więcej o zabytkach i miejscach w kraju znajdziesz w przewodniku po atrakcjach Szwecji.
Przesilenie letnie na półkuli północnej przypada 20, 21 albo 22 czerwca. Święto obchodzi się jednak w okolicach tej daty, a nie dokładnie w dniu astronomicznym. Przez długi czas w większej części Europy uważano, że przesilenie wypada 23 i 24 czerwca. Ten termin przetrwał w tradycji dnia św. Jana.
W Szwecji termin przesunięto w latach pięćdziesiątych XX wieku na weekend. Wcześniej święto przypadało na 24 czerwca. Jeśli planujesz wyjazd, sprawdź, który piątek w tym przedziale wypada w danym roku. Noclegi rezerwuj z wyprzedzeniem, bo w tych dniach ruch jest większy.
Skąd wzięło się święto przesilenia i dnia św. Jana?
Zainteresowanie przesileniem letnim jest bardzo stare. Wiele zabytków z neolitu w Eurazji i obu Amerykach ustawiono tak, że wschód albo zachód słońca w dniu przesilenia był widoczny w osi budowli. Świętowanie ma więc korzenie w obserwacji nieba.
W starożytnym Rzymie przesilenie letnie przypadało 24 czerwca według kalendarza juliańskiego. Marek Terencjusz Warron pisał w I wieku p.n.e., że Rzymianie uważali ten dzień za środek lata. W mieście obchodzono święto bogini Fortuny, a ludzie płynęli łodziami do jej świątyń.
Sobór Nicejski w 325 roku ustalił datę wiosennej równonocy na 21 marca, co przesunęło przesilenie na 20 czerwca. Dzień św. Jana Chrzciciela ustalono na 24 czerwca. Ewangelia według Łukasza podaje, że Jan urodził się sześć miesięcy przed Jezusem, a Boże Narodzenie obchodzi się 25 grudnia.
Zwyczaj rozpalania ognisk w wigilię św. Jana jest poświadczony od początku XII wieku w Paryżu. Historyk Ronald Hutton uważa jednak, że jest on znacznie starszy. Sandra Billington stwierdza z kolei, że brak dowodów na to, by przedchrześcijańscy Germanie obchodzili przesilenie letnie.
Jakie tradycje obowiązują podczas Midsommar?
Najbardziej charakterystyczne są ogniska, tańce wokół majowego drzewka, biesiady i śpiewy. Obchody mają też wymiar religijny. Najczęściej spotykane elementy to:
- ogniska rozpalane na wolnych przestrzeniach i na wzgórzach,
- tańce wokół majowego drzewka (maypole dancing),
- biesiady przy stołach ustawionych przed domami,
- śpiewy i wspólne zabawy na wsi,
- nabożeństwa w kościołach oraz chrzty i śluby kościelne,
- inscenizacje z życia św. Jana Chrzciciela i procesje.
W dawnej Anglii domy przybierano zielenią: brzozą, koperkiem włoskim i dziurawcem, a w oknach zapalano lampy. Zwyczaj zieleni przy wejściach do domów wiąże się z tym, że święto miało być świętem wspólnoty i pojednania sąsiedzkiego. W Szwecji zabawy mają podobny charakter, ale każdy region ma własne warianty.
Czy warto świętować Midsommar w Sztokholmie?
Sztokholm to stolica i największe miasto Szwecji. Centrum leży na 14 wyspach, a wokół miasta jest bardzo dużo wody i zieleni. Tego wieczoru część atrakcji może być zamknięta lub mieć inne godziny, dlatego program trzeba sprawdzić wcześniej.
W stolicy świętowanie jest bardziej rozproszone niż na wsi. Miasto oferuje muzea, restauracje i bary na Södermalmie, a także parki na Kungsholmen. Dla osób, które chcą zobaczyć tradycję i jednocześnie mieć dogodny dojazd, Sztokholm jest wygodną bazą. Najprościej zacząć od Sztokholmu, bo tam łatwo połączyć zwiedzanie z wyjazdami na wieś.
Wielu turystów wybiera jednak wyjazd poza stolicę, bo tam tradycja jest bardziej widoczna.
Dlaczego Dalarna jest najbardziej tradycyjnym miejscem na Midsommar?
Dalarna to historyczna prowincja w środkowej Szwecji. W połowie czerwca odbywają się tam obchody i tańce w wielu małych wioskach oraz w większych miastach. Leksand słynie z obchodów Midsommar. Tällberg to mała wieś nad jeziorem Siljan, znana z festiwalu Midsommar.
Dalarna uchodzi za archetyp szwedzkiej kultury ludowej, zwłaszcza wokół jeziora Siljan. Wiele symboli Szwecji wywodzi się właśnie stąd, na przykład czerwona farba Falu Rödfärg oraz obchody Midsommar. Dalecki koń, czyli dalahäst, jest drewnianym, malowanym koniem. Stał się symbolem Szwecji w 1939 roku, podczas wystawy światowej w Nowym Jorku.
Fabrykę koni w Nusnäs, w pobliżu Mory, można odwiedzić podczas pobytu w regionie. Dalarna jest też dobrym miejscem na wyjazd łączący tradycję z przyrodą.
Link partnerski Szwecja: noclegi. Znajdź nocleg
Jak dojechać na Midsommar z lotniska i poza Sztokholm?
Sztokholm jest węzłem kolei i autobusów w Szwecji. W pobliżu miasta leżą dwa duże lotniska. Lotnisko Stockholm-Bromma znajduje się w zachodnich przedmieściach. Z lotnisk do centrum kursują zwykle autobusy lotniskowe i pociągi, a także działają taksówki.
Do Dalarny dojedziesz pociągiem lub autobusem z Sztokholmu. Sprawdź dokładne połączenia w rozkładzie jazdy przewoźników pociągowych i autobusowych. Przy planowaniu uwzględnij, że w okolicach Midsommar połączenia bywają obciążone.
Jeśli przypływasz do Szwecji, warto zajrzeć na stronę prom do Szwecji. Ważnym portem na zachodzie kraju jest Göteborg, skąd też można dojechać do innych regionów. Göteborg warto zaplanować osobno, jeśli chcesz zobaczyć więcej niż jedno miasto.
Co zobaczyć w Skansen podczas Midsommar?
Skansen to najstarsze muzeum pod gołym niebem i ogród zoologiczny w Szwecji. Otwarto go 11 października 1891 roku, a założył go Artur Hazelius. Leży na wyspie Djurgården w Sztokholmie. Przeniesiono tu około 150 budynków z różnych części kraju i odtworzono je na wzgórzu.
Na terenie działa pełne odtworzenie typowego XIX-wiecznego miasteczka. Rzemieślnicy w tradycyjnych strojach, na przykład garbarze, szewcy, złotnicy i piekarze, pokazują swoje umiejętności. Jest też otwarty ogród zoologiczny ze skandynawskimi zwierzętami, na przykład niedźwiedziami brunatnymi, łosiami i rysiami.
Latem odbywają się pokazy tańców ludowych i koncerty. Coroczna impreza Allsång na Skansen, czyli wspólny śpiew, jest bardzo popularna. Kolejka linowa Skansens Bergbana działa od 1897 roku. Godziny i ceny sprawdź przed wizytą na oficjalnej stronie Skansenu, a cenę biletu potwierdź w kasie lub na stronie obiektu.
Czy Midsommar to tylko film?
Nazwa Midsommar kojarzy się wielu osobom z filmem. Wyszukiwarki często pokazują właśnie treści o filmie, a nie o święcie. Jeśli planujesz wyjazd, szukaj informacji o lokalnych obchodach, dniach wydarzeń i miejscach, gdzie odbywają się zabawy.
Samo święto ma długą historię i wiele wariantów. Część osób obchodzi przesilenie w sposób jak najbliższy dawnym zwyczajom, a inni łączą obrzędy z różnych tradycji. Na przykład w Stonehenge w Wiltshire ludzie zbierają się w dniu przesilenia, by obserwować wschód słońca w osi kamieni.
Dla turysty najważniejsze jest to, że w Szwecji Midsommar to przede wszystkim wspólne świętowanie na wolnym powietrzu.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu na Midsommar?
Zacznij od wyboru dnia. Midsommar wypada w piątek między 19 a 26 czerwca, więc sprawdź, który piątek trafia w dany rok. Potem wybierz bazę: Sztokholm daje lepszy dojazd, a Dalarna bardziej tradycyjną atmosferę.
Następnie sprawdź program wydarzeń Midsommar w miejscu, które wybierzesz, w lokalnym kalendarzu imprez lub w informacji turystycznej. Zarezerwuj nocleg wcześniej, bo w tych dniach popyt jest duży. Na koniec zaplanuj dojazd i ustal, które atrakcje w stolicy są dla ciebie najważniejsze.
