Przejdź do treści
W Szwecji
Południe

Gotlandia: przewodnik po wyspie i co zobaczyć

Redakcja W Szwecji9 min czytania
Gotlandia
Fot. ArildV, CC BY-SA 4.0

Gotlandia to wyspa na Bałtyku, należąca do Szwecji, z własnym dialektem i odmiennym krajobrazem niż na lądzie. Ten przewodnik pokazuje, co zobaczyć poza Visby: raukary, wyspę Fårö, plaże i przyrodę. Opisuje też dojazd promem i plan na 3 do 5 dni.

Jak dojechać na Gotlandię?

Na Gotlandię dociera się samolotem albo promem, bo wyspa leży na Morzu Bałtyckim, z dala od szwedzkiego wybrzeża. Połączenia zmieniają się z sezonu na sezon, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne rozkłady na oficjalnej stronie przewoźnika. Przeprawa jest pierwszą częścią wyjazdu i dobrze ją zaplanować z wyprzedzeniem. Na samej wyspie najwygodniej poruszać się własnym autem, bo atrakcje są rozproszone, a miejscowości leżą w sporej odległości od siebie. Osoby, które łączą wyjazd z dłuższą trasą po kraju, znajdą przydatne informacje w przewodniku po atrakcjach Szwecji. Najbliższym krajem po drugiej stronie morza jest Łotwa, oddalona o około 130 km. Sama wyspa leży około 90 km na wschód od szwedzkiego lądu.

Gdzie leży Gotlandia i jak duża jest wyspa?

Gotlandia ma długość 125 km i szerokość 52 km. Jej powierzchnia wynosi około 2994 km². Wyspa jest jednocześnie prowincją, gminą i okręgiem administracyjnym, a te trzy obszary pokrywają się. Na północy leżą Fårö i Gotska Sandön, a na zachodzie wyspy Karlsöarna, czyli Stora Karlsö i Lilla Karlsö. Najwyższym punktem jest Lojsta hed, wzniesiony na 82 m n.p.m. Średnia wysokość wyspy wynosi 29 m, więc krajobraz jest w większości łagodny i płaski. Gotlandia jest w pełni częścią Szwecji i nie ma autonomii, w przeciwieństwie do kilku innych wysp w Europie. Dawniej mieszkańcy posługiwali się językiem gutnijskim, a dziś dominuje szwedzki. Na Fårö przetrwał dialekt zwany fårömål, będący odmianą gutnijskiego. Jest to dobry powód, by zajrzeć na północ wyspy. Historia wyspy jest długa. Najstarsze zachowane prawo wyspy, Gutalagen, powstało około 1220 roku i obowiązywało do 1645 roku, gdy Szwecja odzyskała wyspę od Danii na mocy traktatu w Brömsebro. Od tamtej pory Gotlandia pozostaje pod panowaniem szwedzkim. Wielu starszych mieszkańców wciąż uważa się przede wszystkim za Gotlandczyków.

Jaka jest pogoda na Gotlandii przez cały rok?

Gotlandia ma klimat morski z cechami półkontynentalnymi, oznaczany jako Cfb. Różnice między porami roku są większe, niż można by oczekiwać przy otoczeniu morzem, bo silne wiatry znad dużych lądów docierają nad wyspę. Najcieplejszym miesiącem jest zwykle sierpień, co w Szwecji zdarza się rzadziej. Zima jest łagodna, temperatury zwykle utrzymują się tuż powyżej zera, a woda w morzu pozostaje płynna dłużej niż w jeziorach. Grudzień bywa cieplejszy niż marzec. W odosobnionych punktach, jak Hoburgen czy Östergarnsholm, jesienią i zimą jest cieplej, a wiosną i latem chłodniej. Opady są mniejsze niż w reszcie kraju, więc w okresach suszy władze mogą ograniczać zużycie wody. Latem wiele osób wybiera wyjazd właśnie wtedy, kiedy wyspa jest najbardziej ożywiona.

Co zobaczyć w Visby, zanim pojedziesz dalej?

Visby to hanzeatyckie miasto, wpisane na listę UNESCO w 1995 roku. Otacza je mur obronny o długości 3,4 km, a w środku zachowały się ruiny kościołów, między innymi kościoła św. Mikołaja, i wąskie uliczki. Katedra w Visby została zbudowana w XII wieku, a w XIII wieku nadano jej obecny kształt. Po upadku miasta jako centrum Hanzy w późnym średniowieczu wiele kamiennych domów zachowało oryginalną, średniowieczną formę. Stare miasto leży na zboczach wapiennych klifów, a dawny port to dziś park Almedalen. Najlepiej obejść mur pieszo, bo z niego widać miasto i morze. W 1361 roku wyspę zajął Waldemar IV Duński, a w 1398 roku Krzyżacy zniszczyli miasto i wypędzili piratów Victual Brothers. Po 1470 roku Visby straciło status miasta Hanzy. Latem Visby jest popularnym celem Szwedów, a w mieście odbywa się forum polityczne Almedalen oraz tygodniowe święto średniowiecza. Visby jest dobrym punktem startowym, bo z miasta łatwo ruszyć na północ lub na południe wyspy.

Ile dni wystarczy na Gotlandię?

Na zobaczenie głównych atrakcji Gotlandii wystarczą od 3 do 5 dni. Trzy dni pozwalają objechać południe i północ wyspy oraz zwiedzić Visby. Pierwszy dzień można poświęcić miastu i murowi obronnemu. Drugi dzień to trasa na południe z raukarami i miejscowością Burgsvik. Trzeci dzień obejmuje północ wyspy i przeprawę na Fårö. Pięć dni daje czas na dodatkowy dzień przyrody na Karlsöarnach, które warto zwiedzać przez cały dzień, oraz na odpoczynek na plaży. Jeśli wyjazd przypada na lato, warto zarezerwować noclegi wcześniej, bo liczba odwiedzających bardzo rośnie. Trasy można odwrócić, zaczynając od północy. Wybór zależy od tego, czy interesuje cię przyroda, kultura czy plaże.

Gdzie są raukary i które warto obejrzeć?

Raukary to wapienne skały morskie, które powstały, gdy morze wypłukało miększe minerały. Najbardziej znane są na południu wyspy. Jungfrun przy Lickershamn to największy z nich, Hunden przy Gamle hamn przypomina psa, a Hoburgsgubben na południowym krańcu wyspy wygląda jak ludzka twarz. Na Fårö leży rozległe skupisko raukarów w rezerwacie Bjärge, a wzdłuż wybrzeża Digerhuvud, na odcinku około 3,5 km, stoją setki skał. Obok leży wioska rybacka Helgumannen. Wybrzeże Digerhuvud nie nadaje się do kąpieli, bo przy brzegu woda jest bardzo głęboka, sięgając nawet 80 m, a prądy są silne. Raukary najlepiej oglądać przy spokojnej pogodzie, wtedy skały są dobrze widoczne z brzegu, a nad wodą łatwiej o bezpieczny spacer.

Jak dojechać na Fårö?

Fårö leży tuż na północ od Gotlandii i oddziela ją wąska cieśnina o szerokości około 1,3 km. Wyspa nie ma stałego połączenia drogowego z główną wyspą, więc przeprawa odbywa się dwoma promami samochodowymi. Przeprawa samochodowa trwa około 8 minut. Promy działają w ciągu doby, a ich rozkład i zasady dla samochodów mogą się zmieniać, dlatego sprawdź je przed wyjazdem na stronie Trafikverket. Na wyspie mieszka tylko niewielu stałych mieszkańców, więc jest spokojnie. Budowa stałego mostu była wielokrotnie opóźniana z powodu finansowania, więc przeprawa promem nadal jest jedynym sposobem dojazdu. Warto zostawić zapas czasu na oczekiwanie w kolejce do promu, szczególnie w sezonie.

Co zobaczyć na Fårö?

Fårö jest znana z filmów Ingmara Bergmana, który kręcił tu wiele swoich produkcji i został pochowany na cmentarzu przy miejscowym kościele. Kręcono tu między innymi Persona, Godzinę wilka i Sceny z życia małżeńskiego. Mia Hansen-Løve nakręciła na Fårö film Bergman Island z 2021 roku. Andriej Tarkowski chciał nakręcić Ofiarowanie na Fårö, ale wojsko nie wpuściło go na wyspę, więc film powstał w När na południu Gotlandii. Do lat 90. XX wieku obcokrajowcy nie mieli wstępu na północ Gotlandii i na Fårö z powodu instalacji wojskowej. Kościół Fårö powstał w XIV wieku i był stopniowo rozbudowywany. W rezerwacie Langhammars na północnym zachodzie wyspy są skaliste plaże z kamiennymi monolitami z epoki lodowcowej. To tam kręcono film Bergmana Shame. Latarnia na północno-wschodnim cyplu ma 30 m wysokości i powstała w latach 1846 i 1847. Plaża Sudersand, długa i piaszczysta, leży na północnym wschodzie wyspy. Na jej skraju działa letnie kino Sudersandsbiografen, którego aktualne godziny seansów sprawdzisz w kasie kina lub na jego oficjalnej stronie. Każdego roku w czerwcu lub na początku lipca odbywa się Bergman Week, czyli przegląd filmów i wykładów poświęconych reżyserowi.

Link partnerski Gotlandia: noclegi. Znajdź nocleg

Gdzie na Gotlandii kąpać się i odpoczywać?

Wzdłuż wybrzeża Gotlandii jest wiele plaż, a wiele osób wybiera Toftę. Łagodne wody i długa linia brzegowa sprawiają, że wyspa jest chętnie odwiedzana w lecie. Na północy wyspy są Blå lagunen i Smöjen, czyli dawne wapienne kamieniołomy zamienione w baseny. Na Fårö najbardziej znana jest plaża Sudersand, obok której stoją domki letniskowe. Wschodnie wybrzeże wraz z przybrzeżnymi wodami i wysepkami zostało uznane przez BirdLife International za ważny obszar ptasi o powierzchni 150 tysięcy hektarów, bo żyją tam ptaki wodne, brodźce i rybitwy. Podczas kąpieli warto pamiętać, że nie wszędzie woda jest płytka, a przy skalistych brzegach należy zachować ostrożność. Plaże są dobrym wyborem na popołudnie między zwiedzaniem.

Gdzie na Gotlandii zobaczyć dzikie konie?

Gotlandzki kucyk, zwany gotlandsruss, to rasa dzikich koni żyjących w rezerwacie na torfowisku Lojsta w środkowej części wyspy. Rasa jest także popularna jako koń do jazdy konnej. W okolicach Lojsta warto przejść się po łąkach i lasach, bo centralna część wyspy jest spokojniejsza niż wybrzeże. Na Gotlandii znajduje się ponad 90 średniowiecznych kościołów, o różnej architekturze. Większość z nich nie była modernizowana od XV wieku, więc zachowały się w nich oryginalne elementy. Dla osób zainteresowanych historią to równie ciekawe miejsca jak plaże i klify. Zwiedzanie kościołów można połączyć z przejażdżką po wiejskich drogach, które prowadzą przez środek wyspy. Gotlandia ma też stanowiska archeologiczne. Na Fårö jest cmentarzysko z epoki wikingów przy Gamle hamn, a w Stavgard widać ruiny wioski z X wieku, z domem długości 60 m, oraz jej współczesną replikę.

Co na Gotlandii dzieje się latem?

Latem wyspa jest najbardziej ożywiona. Almedalsveckan, tydzień polityczny, odbywa się w parku Almedalen w Visby na początku lipca. Partie i organizacje prowadzą debaty i seminaria, a większość z nich jest otwarta dla publiczności. Bergman Week na Fårö przyciąga miłośników filmu w czerwcu lub na początku lipca. Medeltidsveckan, czyli tydzień średniowiecza, przypada na początek sierpnia. Goście przychodzą w strojach z epoki, odwiedzają średniowieczny targ i oglądają turnieje rycerskie. Wydarzenia koncentrują się w Visby, ale odbywają się też w innych częściach wyspy. Podczas tego tygodnia miasto jest bardzo zatłoczone. Na Fårö odbywa się również Fårönatta we wrześniu, z otwartymi całą noc restauracjami i nocną mszą w kościele.

Jakie wyspy i przyrodę warto zobaczyć poza Fårö i Visby?

Karlsöarna leżą przy Klintehamn i składają się z dwóch wysp, Stora Karlsö i Lilla Karlsö. Stora Karlsö jest od dawna chronionym rezerwatem przyrody i warto poświęcić jej cały dzień. Gotska Sandön to park narodowy leżący około 40 km na północ od Gotlandii. Wyspa jest oddalona od głównej części Gotlandii, dlatego wymaga osobnego planu dojazdu. Przy południowym krańcu wyspy leży rezerwat ptasi Hoburg Shoal, który chroni ptaki wodne. W pobliżu raukarów Hoburgsgubben i Hoburgen warto zatrzymać się na spacer po klifach. Na północy, w okolicach Lummelundy, znajduje się jaskinia i kamieniołomy wapienne zamienione w baseny. Te miejsca dobrze uzupełniają trasę po wyspie.

Jak zwiedzać wyspę autem lub na rowerze?

Gotlandia jest dobrym kierunkiem dla rowerzystów. Wyspa jest popularna wśród grup i rodzin, które podróżują rowerem i nocują w schroniskach albo na polach namiotowych. Rower sprawdza się zwłaszcza na drogach wzdłuż wybrzeża, gdzie widoki na morze i raukary zmieniają się co kilka kilometrów. Samochód daje jednak większą swobodę, bo wiele atrakcji leży poza miastem, a miejscowości są rozproszone. Visby jest głównym miastem wyspy, więc tam łatwiej o usługi, sklepy i noclegi. Poza miastem warto zaplanować jazdę z zapasem paliwa, bo odległości między osadami bywają spore. Jeśli wybierasz rower, przemyśl trasę w taki sposób, by nie być zaskoczonym długim podjazdem przy wybrzeżu.

Jakie trasy po wyspie są najciekawsze?

Z Visby można pojechać w dwóch głównych kierunkach. Trasa na południe prowadzi przez Klintehamn do Burgsvik i ma malownicze wybrzeże, a droga biegnie wzdłuż morza. Trasa na północ prowadzi do Fårösund, a po drodze przejeżdża się przez Slite. Poniższa tabela pokazuje, co leży po drodze.

Kierunek Miejscowości i atrakcje
Południe Klintehamn, Hemse, Burgsvik, raukary
Północ Slite, Lummelunda, Fårösund, przeprawa na Fårö

Hemse jest największą miejscowością na południu wyspy, a Burgsvik najbardziej wysuniętą na południe. Fårösund leży najbardziej na północy. Obie trasy są dobrym pomysłem na pół dnia jazdy z przystankami.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu na Gotlandię?

Zacznij od wyboru kierunku. Jeśli interesuje cię przyroda, wybierz raukary i Fårö. Jeśli kultura, zacznij od Visby i kościołów. Następnie sprawdź dojazd, bo przeprawa promowa i loty decydują o terminie wyjazdu. Zarezerwuj noclegi wcześniej, zwłaszcza na lipiec i sierpień, gdy wyspa jest najbardziej zatłoczona. Ułóż plan na 3 do 5 dni i zostaw jeden dzień zapasowy na zmienną pogodę. Odległości na wyspie są duże, bo od jednego krańca do drugiego samochodem jest około 170 km, dlatego grupuj atrakcje według kierunku. Przed wyjazdem sprawdź godziny otwarcia muzeum poświęconego Bergmanowi na Fårö, czyli Bergmancenter, na jego oficjalnej stronie. Dobrym krokiem jest też przejrzenie wydarzeń w sezonie, bo mogą wpływać na plan dnia.

Dobre pytania przed wyjazdem

Ile dni wystarczy na Gotlandię?
Na główne atrakcje wystarczą od 3 do 5 dni. Trzy dni pozwalają zobaczyć Visby, południe i północ wyspy, a pięć daje czas na Fårö i wyprawę na Karlsöarna.
Czy na Fårö trzeba przejechać promem?
Tak, wyspa nie ma stałego połączenia drogowego z Gotlandią. Przeprawa dwoma promami samochodowymi trwa około 8 minut.
Kiedy na Gotlandii jest najcieplej?
Najcieplejszym miesiącem jest zwykle sierpień. Klimat morski łagodzi temperatury, ale wiatry znad lądu powodują większe różnice między porami roku.
Gdzie zobaczyć raukary?
Najbardziej znane są Jungfrun przy Lickershamn, Hunden przy Gamle hamn i Hoburgsgubben na południu. Rozległe skupisko raukarów leży w rezerwacie Bjärge na Fårö.
Czy na Gotlandii można pływać w morzu?
Tak, wiele osób wybiera plaże na wyspie, takie jak Tofta. Przy skalistych brzegach i głębokim wybrzeżu Digerhuvud kąpiel jest niebezpieczna.
Jakie atrakcje są poza Visby?
Raukary, Fårö z rezerwatami i plażą Sudersand, Karlsöarna oraz kościoły i łąki w głębi wyspy. Większość z nich łatwo połączyć w jeden objazd.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też